Cây đinh lăng và những công dụng tuyệt vời cho sức khỏe

Cây đinh lăng được ví như “nhân sâm dành cho người bình dân” với rất nhiều công dụng trong điều trị bệnh. Trong thành phần cây đinh lăng có chứa nhiều dược tính nên loại thảo dược này có mặt trong nhiều bài thuốc.

Vậy thì tận dụng cây đinh lăng thế nào đúng cách? Liều lượng sử dụng như thế nào cũng như từng công dụng của loại cây này đối với sức khỏe ra sao? Sẽ được giải đáp trong bài chia sẽ này. Cùng theo dõi nhé!

Có thể bạn chưa biết về cây đinh lăng

Đặc điểm của cây đinh lăng

Cây đinh lăng thuộc loại cây bụi, thân nhỏ và có màu nâu xám,có thể cao đến tận 2m. Cây đinh lăng có vỏ nhẵn, không có gai, xanh tốt quanh năm và có khả năng tái sinh bằng cách giâm cành xuống đất. Đây là loại cây ưa sáng, chịu hạn tốt nhưng không chịu được môi trường ngập úng.

công dụng cây đinh lăng

Hoa đinh lăng mọc thành cụm ở đầu ngọn của cành, đây là hoa lưỡng tính với kích thước nhỏ. Cuống hoa màu xanh và có hình trụ, lá bắc có hình tam giác nhọn. Đài hoa có 5 răng hình bầu dục và có màu xanh. Cánh hoa ngắn, dài khoảng 0,3cm. Mỗi hoa có 5 bộ nhị rời, thường có màu trắng.

Quả đinh lăng có hình bầu dục và thuộc loại quả hạch. Quả có màu xanh nhạt, vỏ quả có những nốt tròn, đỉnh quả còn vòi nhụy. Lá đinh lăng thuộc loại lá kép, chiều dài của lá đinh lăng giao động từ 20 – 40cm và có răng cưa.

Phân loại cây đinh lăng

Nhiều người nghĩ rằng đinh lăng chỉ có  1 loại, ít ai biết rằng loài cây này có đến 7 loại. Tuy nhiên, nếu nói về công dụng làm dược liệu thì chỉ có 1 loại. Đó là đinh lăng lá nếp (lá nhỏ). 6 loại còn lại chủ yếu được dùng để làm cảnh trang trí.

Cùng tìm hiểu cách phân biết 7 loại cây đinh lăng này nhé!

– Đinh lăng lá nếp (Nam sâm dương): Thân nhẵn, lá nhỏ và hơi xoăn. Rễ chùm, nhiều và mềm. Trồng lâu năm, rễ sẽ phát triển thành củ. Vỏ rễ dày có giá trị dược liệu cao.

– Đinh lăng lá tẻ: Thân xù xì, lá to. Rễ ít và cứng. Vỏ mỏng, củ không to.

– Đinh lăng đĩa: Loại này lá to như chiếc đĩa và rất hiếm gặp.

– Đinh lăng lá răng: Thân màu xám trắng, lá xẻ răng cưa, thường được trồng trong chậu kiểng nhỏ và trang trí trên bàn.

– Đinh lăng lá tròn: Nó còn tên gọi khác là đinh lăng vỏ hến vì hình dáng lá. Mép lá có màu trắng và phần ở trong màu xanh.

– Đinh lăng lá vằn: Màu lá tương tự đinh lăng lá tròn. Tuy nhiên, mép lá có hình gân cưa và dài như những cánh hoa.

– Đinh lăng mép lá bạc: Tên gọi khác là đinh lăng viền bạc hoặc đinh lăng trổ.Thường được dùng để làm bonsai.

Phân bố của đinh lăng

Nhiều tài liệu nghiên cứu cho rằng cây đinh lăng có nguồn gốc từ các đảo ở Thái Bình Dương. Tuy nhiên, vào khoảng những năm 60 của thế kỷ XX, đinh lăng bắt đầu được trồng nhiều ở nhiều nơi. Đặc biệt là trong các vườn thuốc. Hiện nay, ngày càng nhiều người trồng loại cây này trong sân vừa vừa để trang trí vừa sử dụng làm dược liệu.

Đặc tính của đinh lăng ưa là nóng và ưa sáng nên nó được tìm thấy nhiều ở các tỉnh miền núi phía Bắc, Tây Nguyên (đặc biệt là ở Đắk Lắk), Đông Nam Bộ (nhiều nhất ở Đồng Nai) và một số tỉnh ở miền Tây Nam Bộ.

Cách thu hái và chế biến đinh lăng

Ở cây đinh lăng, trừ quả ra thì tất cả các bộ phận đều có thể dùng làm dược liệu. Cụ thể là lá, thân, rễ (đặc biệt là vỏ rễ) và hoa. Thông thường, khi cây đạt từ 3 năm tuổi trở lên mới được thu hoạch làm dược liệu.

Rễ hoặc củ đinh lăng thường được thu hái vào mùa thu vì đây là giai đoạn rễ mềm và chứa nhiều dược liệu nhất. Nếu cây trồng trên 3 năm, có rễ to người ta thường chỉ dùng vỏ rễ. Lá có thể thu hái quanh năm. Hoa thu hoạch từ tháng 4 đến tháng 7, hái khi còn nụ. Phần thân thường thu khi đạt đến chiều cao khoảng 2m.

Rễ, củ và vỏ có thể dùng ở dạng tươi hoặc khô. Đinh lăng thường được dùng để ngâm với rượu uống, có công dụng bồi bổ khí huyết rất tốt. Tuy nhiên cần phải biết ngâm đúng cách mới đạt được hiệu quả cao.

Ngoài ra, nó còn dùng để sắc lấy nước uống nhưng cách này không phổ biến lắm. Đối với hoa đinh lăng, người ta dùng làm dược liệu khi mới ra nụ, có thể ngâm khi hoa tươi hoặc khô. Tuy nhiên, hoa khô sẽ cho chất lượng rượu tốt hơn. Còn lá đinh lăng ở dạng tươi có thể sắc lấy nước uống hoặc giã nát và đắp lên vết thương.

Thành phần hóa học của đinh lăng

Xét về tính vị, các thành phần của cây đinh lăng có tính mát, hơi đắng nhưng có vị ngọt.

Về thành phần hóa học, các nghiên cứu khoa học đã tìm thấy 8 loại saponin khác nhau trong các thành phần của đinh lăng. Trong đó, bộ phận chứa nhiều saponin nhất là vỏ rễ. Chất này có nhiều điểm giống nhân sâm.

Ngoài ra, người ta còn tìm thấy alkaloid; glycoside; phytosterol; tanin; acid hữu cơ; khoảng 20 loại axit amin; các nguyên tố vi lượng, 21,1% đường; vitamin B1, B2, B6 và C. Đáng chú ý là trong các loại axit amin này, có nhiều loại không thể thay thế được như: Lysine, cysteine và methionine.

Những công dụng của cây đinh lăng

Những công dụng của cây đinh lăng mang lại theo nghiên cứu của đông y có thể chữa được một số bệnh hiệu quả

Lá cây đinh lăng

Phần lá của cây đinh lăng được dùng dưới dạng thuốc Đông y là phổ biến nhất. Một số người lại nghiền thành bột khô hay ngâm rượu để dùng được lâu và tiện hơn. Lá đinh lăng có công dụng điều trị ho, tắc tia sữa, đau tức vú, chữa kiết lỵ. Đồng thời, sử dụng lá đinh lăng còn có tác dụng điều trị suy nhược cơ thể, tăng lực.

Rễ cây đinh lăng

Trong rễ đinh lăng có chứa thành phần chất Saponin gần giống như nhân sâm. Đồng thời, người ta còn tìm ra nhiều loại Vitamin cần thiết cho cơ thể con người trong loại rễ này. Sử dụng rễ cây đinh lăng có thể tăng cường thể lực, giải tỏa căng thẳng, lo âu và kích thích não độ hoạt động tốt hơn. Một số bệnh về gan, thận, hệ miễn dịch cũng có thể sử dụng rễ đinh lăng để điều trị.

Thân và cành đinh lăng

Người ta hay sử dụng thân và cành đinh lăng để ngâm rượu, sắc nước thuốc uống điều trị chứng đau lưng, mỏi gối.

Công dụng của nụ hoa đinh lăng

Nụ hoa đinh lăng thường được phơi khô để ngâm rượu, sắc lấy nước uống. Nụ hoa đinh lăng có khả năng tăng cường trí nhớ, lợi tiểu, hỗ trợ trong việc điều trị chứng đau đầu.

Sử dụng cây đinh lăng như thế nào để mang lại hiệu quả tốt nhất?

Là một loại “nhân sâm cho người nghèo” với rất nhiều tác dụng quý và rẻ tiền tuy nhiên chỉ trong một vài năm gần đây cây đinh lăng mới được sử dụng phổ biến. Hầu hết mọi người thường nghĩ rằng cây đinh lăng để càng lâu thì công dụng mà nó mang lại cho sức khỏe càng lớn.

Sở dĩ nhiều người có suy nghĩ như vậy là vì đã có những tin đồn rằng cây đinh lăng 30 năm sẽ tốt hơn cả nhân sâm, cây đinh lăng từ 10 năm đến 20 năm mới tốt,… Do đó đã có nhiều gia đình có cây đinh lăng rất to nhưng không chịu bán hoặc sử dụng vì tin rằng để càng lâu thì giá trị mà nó mang lại sẽ càng cao. Tuy nhiên đây chỉ những tin đồn được truyền tai nhau và chưa có cơ sở khoa học nào chứng minh điều đó.

Khoa học hiện đại đã chỉ ra rằng, ngay cả với củ nhân sâm cũng chỉ đạt được đỉnh điểm của những hoạt chất có lợi khi trồng khoảng 6 đến 7 năm. Nếu để già quá sẽ làm giảm chất lượng vì bị xơ hóa.

Giống như nhân sâm, cân nặng của rễ cây đinh lăng sẽ tăng rất nhanh khi để lâu năm nhưng đó chỉ là tăng phần gỗ lõi trong rễ mà những thành phần bổ dưỡng chỉ nằm ở phần vỏ rễ.

Cây đinh lăng lớn rất nhanh, chỉ sau 2 năm trồng thì tốc độ phát triển của cây sẽ rất lớn. Để thu được nhiều hoạt chất có lợi nhất thì người ta thường thu hoạch những cây có độ tuổi khoảng 4 đến 5 năm.

Uống nhiều nước lá đinh lăng có tốt không?

Như đã nói ở trên, nước lá đinh lăng có rất nhiều công dụng đối với sức khỏe. Điểm qua một vài tác dụng nổi trội như phong thấp, ho, nổi mề đay, chữa tắc sữa,…Ngoài ra, tinh chất được chắt lọc từ lá đinh lăng còn giúp tăng cường hệ miễn dịch của cơ thể, ngăn ngừa dị ứng và phòng các chứng cảm lạnh thông thường.

Tuy nhiên nếu uống quá nhiều nước lá đinh lăng liệu có tốt không? Theo các chuyên gia, việc sử dụng nước lá cây đinh lăng nhiều sẽ gây nên một số tác dụng phụ gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Thậm chí việc uống quá nhiều loại nước này sẽ làm phản tác dụng chữa bệnh.

uống nước lá đinh lăng

Được biết trong cây đinh lăng có chứa nhiều hoạt chất saponin có thể gây ra chóng mặt, buồn nôn, tiêu chảy, thậm chí là phá hủy hồng cầu. Vậy nên trước khi sử dụng lá đinh lăng để chữa trị bệnh thì bạn cần tham khảo kỹ ý kiến của chuyên gia để đảm bảo sử dụng đúng cách và tốt cho cơ thể nhất. Đồng thời, bạn cũng cần uống một lượng vừa đủ để hạn chế những tác dụng không mong muốn.

Lưu ý khi sử dụng đinh lăng làm dược liệu

Thành phần saponin trong đinh lăng có tác dụng rất tốt cho sức khỏe khi dùng đúng liều lượng. Tuy nhiên, nếu lạm dụng chất này sẽ gây vỡ hồng cầu vì chúng có tính chất phá huyết.

Biểu hiện của người hấp thụ quá nhiều saponin đó là buồn nôn, tiêu chảy và kiệt sức. Tuy nhiên, xét về độc tính thì đinh lăng ít hơn nhân sâm.

Vậy là chúng tôi đã gửi đến bạn tất cả những thông tin về cây đinh lăng cũng như tác dụng tuyệt vời của loại “nhân sâm dành cho người nghèo này”. Hy vọng rằng những chia sẻ từ bài viết giúp ích các chị em trong việc áp dụng loại cây này vào việc chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp!

Nguồn: Tổng hợp từ Internet