“Nỗi đau của chàng Werther” Câu chuyện tình làm “điên đảo” châu Âu suốt 2 thế kỷ

Chán ghét đời sống thị thành rối ren vô hy vọng, Werther trở về làng quê  Wahlheim. Ở  nơi ấy, dưới bầu trời xanh, giữa những thung lũng tuyệt đẹp có lũ trẻ hồn nhiên và những nông dân chất phác thuần hậu, tâm hồn trống rỗng của chàng dường như đã trở nên lắng dịu và thư thái. Nhưng định mệnh đưa đẩy, khiến Werther gặp gỡ với thiếu nữ Lotte thanh tú, yêu kiều. Và trái tim nồng nhiệt của chàng nghệ sĩ, dù trốn chạy nơi đâu cũng không thể nguôi quên một mối tình si chỉ biết tôn thờ và dâng tặng, để rồi tan vỡ bi thảm…

Là một trong những best-seller đầu tiên của thế giới, năm 1774, vừa được xuất bản, Nỗi đau của chàng Werther đã bùng lên như một cơn sốt, lan khắp châu Âu, đem lại sự nổi tiếng tức thì cho Johann Wolfgang von Goethe mới bước sang tuổi 25 đang vô danh.

Tác phẩm đã gây nên một phong trào sáng tác thơ, kịch, nhạc mô phỏng Werther ở châu Âu trong ngót nửa thế kỷ. Suốt hơn 200 năm qua, Nỗi đau của chàng Werther vẫn giữ vị trí một kiệt tác kinh điển quan trọng, liên tục được xuất bản trên toàn thế giới.

Cuốn tiểu thuyết Nỗi đau của chàng Werther được tạo thành từ những bức thư của Werther viết cho người bạn thân nhất của chàng, bổ sung bởi các đoạn văn được viết bởi một “biên tập viên”.

Đây là một cuốn tiểu thuyết lãng mạn, thể loại nổi bật của thời kỳ văn chương thế kỷ 18. Thời của những khái niệm tình cảm, trí tuệ tình cảm, chủ nghĩa tình cảm và nhạy cảm. Chủ nghĩa tình cảm khẳng định rằng cảm giác thế hiện không phải là một điểm yếu mà cho thấy người đó là một người đạo đức. Nó đưa ra một cái nhìn mới về bản chất con người với đầy những dịu dàng, nhân từ đối với các nghĩa vụ xã hội. Werther chính là một nhân vật điển hình mang đầy đủ những đặc tính của loại tiểu thuyết này.

Werther là một chàng thanh niên Đức, vốn con em thị dân, sinh ra trong bối cảnh xã hội có nhiều rối ren. Chán ngán thành thị nhiều ngang trái, sau khi tốt nghiệp đại học, Werther tìm đến làng quê Wahlheim. Ở nơi ấy, dưới bầu trời xanh, giữa những thung lũng tuyệt đẹp có lũ trẻ hồn nhiên và những nông dân chất phác, thuần hậu, tâm hồn của chàng Werther dường như đã trở nên lắng lại và thư thái.

Trong một buổi vũ hội, chàng gặp Lothéa, một cô gái xinh đẹp, thuần khiết con gái lớn của viên quan tư pháp vùng đó, và trúng tiếng sét ái tình. Lothéa cũng yêu Werther nhưng không thể đến với chàng trọn vẹn vì cô đã hứa hôn với Albert, một con người có tri thức, trọng lý tính. Ba nhân vật rơi vào tình cảm tay ba, mối quan hệ phức tạp hơn khi Werther phó mặc bản thân cho sự xúi giục của tình cảm để gắn bó với Lothéa như hình với bóng.

Werther sau đó đã tìm cách thoát ra, cố gắng rời Lothéa và tìm hạnh phúc trong công việc. Chàng làm thư ký công sứ, bộc lộ năng lực và triển vọng muốn thay đổi thói xấu, sự quan liêu của tầng lớp nha môn nhưng bất thành. Sự hợm hĩnh, khinh người của tầng lớp quý tộc khiến Werther đau đớn: "Ôi! Đã bao lần tôi với tay cầm dao, muốn chấm dứt sự ngột ngạt dồn nén trái tim tôi. Người ta nói có một loài ngựa quý, khi bị săn đuổi đến đường cùng thì lồng lên giận dữ, và theo bản năng, nó tự cắn vào động mạch của mình để được dễ thở hơn. Tôi cũng thường thấy như vậy, tôi muốn cắt đứt động mạch của tôi để đạt tới tự do đời đời!"

Cũng trong thời gian này, chàng tìm hiểu một tiểu thư quý tộc tên Feng B nhưng bị cô này gây khó dễ. Bất bình với công việc và tình cảm, Werther rời bỏ nhiệm sở. Chàng theo một hầu tước thích nghệ thuật đến sống tạm ở một trang viên. Khi biết hầu tước này không hiểu gì về nghệ thuật, chàng định gia nhập quân đội, nhưng bị cản lại.

Trái tim nồng nhiệt của chàng nghệ sĩ, dù trốn chạy nơi đâu cũng không thể nguôi quên một mối tình si chỉ biết tôn thờ và dâng tặng, để rồi tan vỡ bi thảm… Werther tìm đến thành phố nơi Lothéa cư trú sau khi kết hôn. Không có được người con gái mình yêu, chàng còn làm cho tình cảm vợ chồng của Lothéa và Albert sứt mẻ nặng nề. Lothéa cầu khẩn chàng hãy giữ khoảng cách với nàng, để nàng và chồng dịu đi căng thẳng. Werther hiểu rằng nơi lánh nạn cuối cùng của tâm hồn chàng đã không còn.

Werther gặp Lothéa lần cuối, ngâm cho nàng nghe một bài ca, và không kìm được một nụ hôn trong sự xúc động. Mượn được cây súng của Albert, chàng đã tự kết liễu đời mình.

Xem thêm